W marcu 2026 roku prestiżowe czasopismo 'Review of World Economics’ opublikowało kompleksową analizę strategicznych odpowiedzi Chin na unijny mechanizm CBAM. Autorzy tj. ekonomiści z Politechniki Federalnej w Lozannie (EPFL) i Chengdu University of Technology przebadali kilkanaście scenariuszy reakcji chińskiej gospodarki. Wyniki są istotne nie tylko dla polityki klimatycznej, ale maja bezpośrednie przełożenie na polskich importerów stali i aluminium z Chin.
Dlaczego to ważne dla polskich importerów?
Stal i aluminium stanowią ponad 90% chińskiego eksportu towarów objętych CBAM do Unii Europejskiej. Polska jest jednym z największych importerów tych produktów w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Dla przedsiębiorstw sprowadzających stal konstrukcyjną, profile aluminiowe czy rury żeliwne z Chin, decyzje strategiczne podejmowane przez chińskie rząd i producentów w odpowiedzi na CBAM mogą bezpośrednio wpłynąć na:
- Koszty: ceny i dostępność surowców na rynku
- Emisje: intensywność emisji zgłaszanych przez chińskich dostawców w szablonach CBAM
- Ryzyka: ryzyko zakłóceń dostaw w wyniku środków retaliacyjnych
- Strategia: opłacalność strategii dywersyfikacji dostawców
Metodologia – jak prowadzono badania?
Autorzy zastosowali model obliczeniowej równowagi ogólnej GEMINI-E3 (General Equilibrium Model of International National Interactions between Economy, Energy and the Environment) – zaawansowane narzędzie modelowania makroekonomicznego, wielokrotnie stosowane przez Komisję Europejską i instytucje badawcze OECD do oceny polityk klimatycznych i handlowych.
Model uwzględniał pełne łańcuchy wartości w gospodarkach: UE (27 państw + Wielka Brytania), Chin, USA, Indii, Brazylii i Rosji. Analizowany był wpływ scenariusza Fit for 55 z implementacją CBAM zarówno na poziomie emisji bezpośrednich (Scope 1), jak i z uwzględnieniem emisji z energii elektrycznej (Scope 2).
Kluczowe wyniki – scenariusze reakcji Chin
Badacze przeanalizowali pięć głównych scenariuszy działań Chin. Poniższa tabela syntetyzuje wyniki dla roku 2040 (zmiany względem scenariusza Fit for 55 z CBAM Scope 2):
| Scenariusz reakcji Chin | Wpływ na produkcję | Efekt środowiskowy | Konsekwencje dla UE / WTO |
| Cła na import stali/aluminium z UE | Wzrost produkcji +14 mld USD | Poprawa dobrobytu Chin | Straty UE: −4,4 mld USD |
| Subsydia eksportowe dla wszystkich rynków | Wzrost eksportu globalnego | Koszty po stronie Chin | Minimalne ryzyko retaliacji WTO |
| Kompensacja CO₂ przez chiński ETS | Spadek produkcji −65 mld USD | Znaczna redukcja emisji | Bardzo duże koszty ekonomiczne |
| Zielona energia tylko na eksport do UE | Wzrost eksportu do UE +1,7 mld USD | Minimalna redukcja emisji | Ryzyko naruszenia zasady MFN (WTO) |
| Zielona energia dla całego sektora | Spadek produkcji −13 mld USD | Redukcja −489 Mt CO₂ | Wzrost dobrobytu: +15 mld USD |
* Źródło: Perdana, Vielle, Li (2026), Review of World Economics. Dane w mld USD 2014 r.
Trzy wnioski krytyczne dla importerów
1. Resource shuffling – największe ryzyko dla wiarygodności danych
Najważniejszy wniosek praktyczny z badania dotyczy zjawiska „resource shuffling” – czyli selektywnego alokowania zielonej energii elektrycznej wyłącznie do produkcji towarów eksportowanych do UE, przy jednoczesnym zachowaniu konwencjonalnych (węglowych) procesów dla pozostałych rynków.
Autorzy wskazują, że jest to najbardziej prawdopodobna krótkoterminowa strategia chińskich producentów. Dla importerów oznacza to ryzyko: dostawca może deklarować niskie emisje dla partii towaru kierowanej do UE, które nie odzwierciedlają rzeczywistego śladu węglowego instalacji produkcyjnej.
2. CBAM może eskalować napięcia handlowe UE-Chiny
Model wykazuje, że retaliacja handlowa Chin (cła na import unijnej stali/aluminium) jest ekonomicznie opłacalna dla Pekinu – poprawa dobrobytu o 3,8 mld USD przy odbudowie produkcji o 14 mld USD. To oznacza, że ryzyko środków odwetowych jest realne i może wpłynąć na globalną dostępność i ceny stali.
Co istotne: nawet skoordynowana retaliacja krajów BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) jest analizowana jako scenariusz prawdopodobny. W takim wariancie produkcja stali i aluminium w UE spadłaby o ponad 10 mld USD, a dobrobyt europejski o niemal 5 mld USD.
3. Przestrzeganie zasad WTO komplikuje każdą strategię
Chiny stoją przed dylematem: strategie ekonomicznie optymalne (np. zielona energia tylko dla eksportu do UE) naruszają zasadę Najwyższego Uprzywilejowania (MFN) Porozumienia WTO. Badacze wskazują, że takie podejście mogłoby zostać zaskarżone przez Unię Europejską w procedurach spornych WTO.
Z perspektywy importera: oznacza to, że regulacje CBAM są zaprojektowane tak, aby utrudnić fikcyjne obniżanie emisji dla konkretnych partii eksportowych – i UE dysponuje mechanizmami prawnymi do kwestionowania takich praktyk.
Co to oznacza dla Twojej strategii CBAM?
Na podstawie wyników badania oraz naszej wiedzy o wymogach okresu docelowego CBAM, wskazujemy trzy priorytety dla importerów stali i aluminium z Chin:
Priorytet 1: Weryfikacja danych emisji dostawców
Nie opieraj deklaracji CBAM wyłącznie na danych z szablonów komunikacyjnych przesłanych przez chińskich producentów. Ryzyko resource shuffling oznacza, że dane dla konkretnej partii towaru mogą nie odzwierciedlać rzeczywistego poziomu emisji instalacji. Rozważ weryfikację niezależną lub analizę scenariuszową z wartościami domyślnymi CBAM jako punktem odniesienia.
Priorytet 2: Monitoring sytuacji handlowej
Napięcia handlowe UE-Chiny mogą wpłynąć na dostępność i ceny stali. Jeśli Twoja strategia zakupowa jest silnie uzależniona od jednego dostawcy z Chin, warto przeprowadzić analizę alternatywnych źródeł dostaw (Turcja, Indie, Ukraina) pod kątem kosztów CBAM i intensywności emisji.
Priorytet 3: Scenariuszowanie kosztów CBAM
Oblicz koszty CBAM dla różnych założeń dotyczących emisji Twojego chińskiego dostawcy – zarówno dla danych rzeczywistych (z ryzykiem resource shuffling), jak i wartości domyślnych z narzutem. To pozwoli ocenić, czy inwestycja w weryfikację jest uzasadniona ekonomicznie.
O cytowanej publikacji:
| Tytuł | „Trade war to cooperation: scrutinizing China’s strategies to the EU carbon border adjustment mechanism” |
| Autorzy | Sigit Perdana, Marc Vielle (EPFL, Lozanna) oraz Ru Li (Chengdu University of Technology) |
| Czasopismo | Review of World Economics (Springer), publikacja: 14 marca 2026 r. |
| DOI | 10.1007/s10290-026-00635-6 |
| Dostęp | Artykuł dostępny na licencji Open Access (CC BY 4.0) |
Potrzebujesz wsparcia w compliance CBAM?
Green Reporting Sp. z o.o. specjalizuje się w kompleksowej obsłudze CBAM dla importerów stali, aluminium, żeliwa i innych towarów objętych mechanizmem. Oferujemy weryfikację danych emisji dostawców, obliczanie kosztów certyfikatów oraz wsparcie w uzyskaniu statusu upoważnionego zgłaszającego (UZ).
Skontaktuj się z nami: office@greenreporting.eu