Dnia 18 grudnia 2025 r. Prezydent RP podpisał ustawę wdrażającą mechanizm CBAM do polskiego porządku prawnego. To przełomowy moment dla wszystkich firm importujących stal, aluminium, cement, nawozy, wodór czy energię elektryczną spoza UE. Wyjaśniamy, kto za co odpowiada, jakie są nowe obowiązki i na co uważać.
Czym jest CBAM i dlaczego ta ustawa ma znaczenie?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm nakładający koszt emisji CO₂ na importowane towary. Jego celem jest wyrównanie warunków konkurencji między producentami unijnymi, którzy ponoszą koszty systemu EU ETS, a importerami z krajów trzecich.
Do tej pory CBAM funkcjonował w oparciu o rozporządzenia unijne, ale brakowało krajowych przepisów regulujących m.in. który organ nakłada kary, kto przyznaje status upoważnionego zgłaszającego czy jak przebiega procedura odwoławcza. Nowa ustawa wypełnia te luki i formalizuje cały system w polskim prawie.
Kto za co odpowiada? Mapa organów CBAM w Polsce
Ustawa wprowadza jasny podział kompetencji między instytucje:
KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) staje się głównym organem właściwym ds. CBAM. Do jego zadań należy weryfikacja sprawozdań kwartalnych, przeprowadzanie procedur korekty na podstawie informacji od Komisji Europejskiej oraz wymierzanie kar administracyjnych. KOBiZE zyskuje również uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Organem odwoławczym jest Minister Klimatu i Środowiska.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odpowiada za nadawanie, odmowę i cofanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. To kluczowa kompetencja, ponieważ od 1 stycznia 2026 r. bez tego statusu nie będzie można importować towarów CBAM powyżej progu 50 ton rocznie. Procedura rozpatrzenia wniosku trwa do 120 dni.
Krajowa Administracja Skarbowa prowadzi Rejestr CBAM przez platformę PUESC i automatycznie weryfikuje status importerów przy odprawach celnych.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozpatruje odwołania od decyzji nakładających kary pieniężne.
Co zmienia się od 1 stycznia 2026?
Kończy się okres przejściowy, który trwał od października 2023 r. W tym czasie importerzy składali jedynie kwartalne sprawozdania bez ponoszenia kosztów finansowych. Od nowego roku zasady diametralnie się zmieniają.
Po pierwsze, każdy importer sprowadzający towary CBAM powyżej 50 ton rocznie musi posiadać status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Bez tego statusu system celny automatycznie wstrzyma odprawę. To nie jest teoretyczne zagrożenie – weryfikacja odbywa się w czasie rzeczywistym.
Po drugie, zamiast sprawozdań kwartalnych importerzy będą składać roczne deklaracje CBAM do 31 maja za poprzedni rok. Pierwsza deklaracja za 2025 rok jest zatem wymagana do końca maja 2026.
Po trzecie, rozpoczyna się era certyfikatów CBAM. Importerzy będą musieli nabywać certyfikaty w cenie odpowiadającej średniej cenie uprawnień EU ETS i przekazywać je do umorzenia proporcjonalnie do emisji wbudowanych w importowane towary. Rozporządzenie UE 2025/2083 wprowadza dodatkowo wymóg posiadania 50% wymaganych certyfikatów na koniec każdego kwartału.
Nowy próg 50 ton – uproszczenie dla małych importerów
Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych przez rozporządzenie UE 2025/2083 jest jednolity próg masy 50 ton rocznie. Importerzy, którzy przywożą łącznie mniej niż 50 ton towarów CBAM (sumując stal, aluminium, cement i nawozy) w danym roku kalendarzowym, są zwolnieni z obowiązków CBAM.
To znaczące uproszczenie dla mniejszych firm, które do tej pory musiały przygotowywać skomplikowane sprawozdania nawet przy symbolicznych ilościach importu.
Uwaga: próg 50 ton nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru. Importerzy tych towarów muszą posiadać status upoważnionego zgłaszającego niezależnie od wolumenu.
System kar – ile można stracić?
Ustawa precyzuje mechanizm nakładania kar administracyjnych. Za niezłożenie sprawozdania CBAM, złożenie niekompletnego lub nieprawidłowego sprawozdania oraz niepodjęcie działań korygujących po wszczęciu procedury korekty grozi kara od 10 do 50 EUR za tonę niezgłoszonych emisji.
Przeliczenie na złotówki następuje według kursu NBP z pierwszego dnia roboczego miesiąca po zakończeniu kwartału sprawozdawczego. Kary są waloryzowane zgodnie z europejskim wskaźnikiem cen konsumpcyjnych.
Kary nakłada KOBiZE w drodze decyzji administracyjnej. Odwołanie rozpatruje Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Warto pamiętać, że odpowiedzialność finansową za ewentualne odszkodowania wynikające z błędnych decyzji ponosi Skarb Państwa – KOBiZE jako jednostka IOŚ-PIB nie ma osobowości prawnej.
Jak uzyskać status upoważnionego zgłaszającego?
Wnioski można składać od 1 grudnia 2025 r. przez Rejestr CBAM dostępny na platformie PUESC. Do wniosku należy dołączyć oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia.
Wymagania do uzyskania statusu obejmują: siedzibę na terytorium państwa członkowskiego UE, nadany numer EORI, wykazanie zdolności finansowej i operacyjnej (bilanse i rachunki zysków i strat za maksymalnie 3 lata) oraz brak poważnych lub powtarzających się naruszeń przepisów celnych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ma 120 dni na rozpatrzenie wniosku. Biorąc pod uwagę, że szacunkowo około 10 tysięcy podmiotów w Polsce może ubiegać się o ten status, warto złożyć wniosek jak najszybciej.
Ważna informacja: do 31 marca 2026 r. można importować towary CBAM powyżej 50 ton na podstawie samego złożonego wniosku, nawet bez wydanej jeszcze decyzji. Po tej dacie import bez statusu będzie niemożliwy.
Co zrobić teraz? Praktyczna checklista
Dla importerów przekraczających próg 50 ton rocznie priorytetem powinno być natychmiastowe złożenie wniosku o status upoważnionego zgłaszającego. Należy również upewnić się, że na PUESC zarejestrowane jest uprawnienie C31 dające dostęp do Rejestru CBAM.
Do końca stycznia 2026 r. trzeba złożyć ostatnie sprawozdanie kwartalne za Q4 2025. To zamknięcie okresu przejściowego.
Warto też już teraz zaplanować budżet na certyfikaty CBAM. Ich cena będzie odzwierciedlać koszt uprawnień EU ETS, który w ostatnich latach wahał się między 60 a 100 EUR za tonę CO₂.
Podsumowanie
Ustawa z 21 listopada 2025 r. to nie rewolucja, ale formalizacja systemu CBAM w polskim prawie. Wyznacza organy odpowiedzialne, precyzuje procedury i wprowadza mechanizm kar. Dla importerów kluczowe jest zrozumienie, że od 2026 roku CBAM przestaje być tylko obowiązkiem sprawozdawczym – staje się pełnoprawnym systemem rozliczeń finansowych o charakterze parapodatkowym.
Firmy, które nie przygotują się odpowiednio, ryzykują nie tylko karami finansowymi, ale przede wszystkim wstrzymaniem importu. System celny nie będzie czekał na wyjaśnienia. Czas na działanie jest teraz.
Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu do nowych wymogów CBAM? Green Reporting specjalizuje się w kompleksowej obsłudze sprawozdawczości CBAM – od przygotowania wniosku o status upoważnionego zgłaszającego po kalkulację emisji wbudowanych i wsparcie w komunikacji z dostawcami z krajów trzecich. Skontaktuj się z nami.
