Zmiany klimatyczne to jedno z największych wyzwań XXI wieku. Od ponad dwóch dekad Unia Europejska konsekwentnie kształtuje politykę klimatyczną, której celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Kluczowym instrumentem w tym procesie pozostaje Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji (EU ETS), obejmujący największe instalacje przemysłowe i energetyczne na terytorium Wspólnoty.
Problemem, który UE dostrzegała od dawna, jest jednak tzw. ucieczka emisji (carbon leakage). Oznacza to sytuację, w której restrykcyjne regulacje klimatyczne obowiązujące w UE powodują przenoszenie produkcji wysokoemisyjnej poza granice Unii – do krajów o łagodniejszych normach środowiskowych. W konsekwencji redukcja emisji wewnątrz UE mogła być w znacznym stopniu niwelowana przez import towarów wytworzonych w sposób bardziej emisyjny poza jej granicami.
Odpowiedzią na to wyzwanie jest CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. To instrument prawny, który po raz pierwszy w historii wprowadza do globalnego handlu narzędzie klimatyczne obciążające import towarów do UE kosztami związanymi z emisjami gazów cieplarnianych powstających przy ich produkcji.
Wprowadzenie
1.1. Znaczenie CBAM dla Polski
Polska, jako państwo członkowskie UE, stoi przed szczególnym wyzwaniem implementacji CBAM. Nasza gospodarka jest w dużym stopniu oparta na:
-
hutnictwie i przemyśle stalowym,
-
produkcji aluminium,
-
przemyśle chemicznym i nawozowym,
-
energetyce konwencjonalnej.
To właśnie te sektory znalazły się w pierwszej grupie objętej CBAM. Mechanizm obejmuje bowiem import cementu, stali i żelaza, aluminium, nawozów, wodoru oraz energii elektrycznej.
Dla Polski oznacza to podwójny ciężar: z jednej strony konieczność dostosowania prawa krajowego i struktur administracyjnych, z drugiej ryzyko dla konkurencyjności przedsiębiorstw importujących surowce spoza UE. Dlatego też proces wdrażania CBAM w Polsce stał się jednym z kluczowych tematów legislacyjnych w latach 2024–2025.
1.2. Proces legislacyjny w Polsce
Aby mechanizm CBAM mógł funkcjonować w Polsce, konieczna była nowelizacja ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Projekt ustawy został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC38.
Prace legislacyjne objęły:
-
przygotowanie projektu ustawy i uzasadnienia,
-
sporządzenie Oceny Skutków Regulacji (OSR),
-
przygotowanie tabel zgodności z prawem UE,
-
przeprowadzenie konsultacji publicznych i opiniowania,
-
uzgodnienia międzyresortowe,
-
skierowanie projektu do Stałego Komitetu Rady Ministrów (SKRM).
W niniejszym artykule szczegółowo przeanalizujemy zarówno kontekst prawny CBAM, jak i przebieg procesu legislacyjnego w Polsce, wskazując kluczowe wyzwania, uwagi interesariuszy oraz rozbieżności między ministerstwami.
Podstawa prawna CBAM
2.1. Rozporządzenie 2023/956
Podstawą prawną CBAM jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r., ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Rozporządzenie weszło w życie 17 maja 2023 r., a jego przepisy dotyczące okresu przejściowego zaczęły obowiązywać od 1 października 2023 r.
Rozporządzenie przewiduje:
-
okres przejściowy (2023–2025) – obowiązek składania kwartalnych raportów o emisjach wbudowanych w importowane towary,
-
okres docelowy (od 2026 r.) – obowiązek posiadania statusu „upoważnionego zgłaszającego CBAM” oraz zakupu i umarzania certyfikatów CBAM odpowiadających emisjom wbudowanym.
2.2. Akty wykonawcze KE
Aby CBAM mógł funkcjonować, konieczne było przyjęcie szeregu aktów wykonawczych:
-
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 określające obowiązki sprawozdawcze importerów w okresie przejściowym.
-
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/3210 regulujące funkcjonowanie rejestru CBAM.
-
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/486 ustanawiające zasady uzyskiwania i cofania statusu „upoważnionego zgłaszającego CBAM”.
-
Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2022/1979 ustanawiająca formularze i bazy danych niezbędne do funkcjonowania systemu.
2.3. Obowiązki importerów
Importerzy i pośredni przedstawiciele celni zostali zobowiązani do:
-
raportowania emisji bezpośrednich i pośrednich w okresie przejściowym,
-
uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego przed 2026 r.,
-
corocznego składania deklaracji CBAM od 2026 r.,
-
rozliczania emisji poprzez zakup i umorzenie certyfikatów CBAM.
2.4. Rola państw członkowskich
Każde państwo członkowskie zostało zobowiązane do wyznaczenia właściwych organów odpowiedzialnych za:
-
weryfikację raportów CBAM,
-
nakładanie sankcji administracyjnych,
-
przyznawanie statusu upoważnionego zgłaszającego,
-
współpracę z Komisją Europejską w zakresie rejestru CBAM.
Polski projekt ustawy (UC38)
3.1. Cel nowelizacji
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska ma na celu wdrożenie przepisów rozporządzenia CBAM i aktów wykonawczych do polskiego porządku prawnego. Dotyczy to zarówno obowiązków okresu przejściowego, jak i przygotowania do okresu docelowego.
3.2. Zakres zmian
Projekt przewiduje m.in.:
-
nowelizację ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (z 17 lipca 2009 r.),
-
wskazanie instytucji odpowiedzialnych:
-
KOBiZE – weryfikacja raportów CBAM,
-
Mazowiecki WIOŚ – nakładanie kar administracyjnych,
-
GIOŚ – organ odwoławczy,
-
Dyrektorzy izb administracji skarbowej – nadawanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
-
-
wprowadzenie regulacji dotyczących dostępu do rejestrów CBAM i procedur administracyjnych,
-
określenie sankcji za niewykonanie obowiązków sprawozdawczych.
3.3. Struktura dokumentów legislacyjnych
Wokół projektu ustawy powstał cały pakiet dokumentów:
-
Projekt CBAM na SKRM – treść ustawy z proponowanymi zmianami,
-
Uzasadnienie CBAM na SKRM – wyjaśnienie przyczyn i skutków regulacji,
-
OSR CBAM na SKRM – ocena skutków gospodarczych i społecznych,
-
Tabela zgodności i Odwrócona tabela zgodności – analiza relacji między prawem unijnym a projektem ustawy,
-
Raport z konsultacji i Załączniki – podsumowanie opinii interesariuszy,
-
Protokół rozbieżności – zestawienie uwag ministerstw,
-
Przewodnie skierowanie projektu – formalne pismo kierujące ustawę do SKRM.
3.4. Wpis do Wykazu prac legislacyjnych
Projekt został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC38, z planowanym terminem przyjęcia przez RM w III kwartale 2025 r.
3.5. Znaczenie dla gospodarki
Według danych przywołanych w dokumentach rządowych, wartość importu towarów objętych CBAM do Polski wynosi ok. 6–10 mld EUR rocznie. Oznacza to, że skuteczne wdrożenie ustawy jest nie tylko wymogiem unijnym, ale też kluczowym warunkiem utrzymania płynności obrotu gospodarczego. Brak implementacji mógłby prowadzić do poważnych zakłóceń w łańcuchach dostaw i strat gospodarczych.
Dokumenty towarzyszące projektowi ustawy
Przygotowanie projektu ustawy wdrażającej CBAM nie sprowadzało się wyłącznie do stworzenia samego tekstu legislacyjnego. Polski system legislacyjny wymaga przygotowania pełnego pakietu dokumentów wspierających i uzasadniających projekt. Mają one zapewnić transparentność, zgodność z prawem unijnym oraz przejrzystość procesu dla interesariuszy i organów decyzyjnych.
4.1. Projekt ustawy
Podstawowym dokumentem jest Projekt CBAM na SKRM. To właśnie w nim zawarto konkretne zmiany w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Projekt wprowadza m.in. nowe obowiązki instytucji publicznych, procedury nadawania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz przepisy dotyczące sankcji administracyjnych.
4.2. Uzasadnienie
Uzasadnienie CBAM na SKRM to obszerny dokument wyjaśniający cele regulacji. Zawiera ono m.in.:
-
opis mechanizmu CBAM,
-
rozróżnienie między okresem przejściowym a docelowym,
-
wskazanie konieczności implementacji przepisów UE,
-
uzasadnienie wyboru instytucji odpowiedzialnych za poszczególne zadania,
-
analizę konsekwencji gospodarczych i administracyjnych.
Uzasadnienie pełni kluczową rolę komunikacyjną i jest skierowane zarówno do decydentów politycznych, jak i do opinii publicznej.
4.3. Ocena Skutków Regulacji (OSR)
OSR CBAM na SKRM analizuje wpływ projektowanej ustawy na gospodarkę, przedsiębiorstwa, administrację i społeczeństwo. Uwzględnia m.in.:
-
dodatkowe obowiązki dla importerów i pośredników celnych,
-
koszty dostosowania dla administracji publicznej,
-
potencjalne przychody z CBAM,
-
skutki dla konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.
OSR jest jednym z najważniejszych dokumentów, ponieważ stanowi podstawę dla oceny, czy koszty regulacji są proporcjonalne do zakładanych korzyści.
4.4. Tabela zgodności
Tabela zgodności na SKRM zestawia przepisy unijnych aktów prawnych z odpowiednimi regulacjami w projekcie ustawy. Dzięki niej można łatwo sprawdzić, które artykuły rozporządzeń i decyzji UE znalazły odzwierciedlenie w polskim prawie.
4.5. Odwrócona tabela zgodności
Odwrócona tabela zgodności na SKRM prezentuje odwrotne ujęcie – wychodząc od przepisów projektu ustawy, wskazuje, które przepisy UE są w ten sposób implementowane. Obie tabele razem zapewniają pełną przejrzystość procesu wdrażania prawa europejskiego.
Konsultacje publiczne
5.1. Przebieg konsultacji
Projekt ustawy został poddany konsultacjom publicznym zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie pracy Rady Ministrów. Zgodnie z informacjami zawartymi w Raporcie z konsultacji CBAM, projekt został:
-
udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej i w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny,
-
przekazany do wybranych organizacji branżowych i społecznych,
-
otwarty na zgłaszanie uwag w terminie 21 dni.
5.2. Uczestnicy konsultacji
W konsultacjach uczestniczyły m.in.:
-
izby branżowe (Hutnicza, Górnicza, Energetyki Przemysłowej, Metali Nieżelaznych),
-
Polska Izba Przemysłu Chemicznego,
-
Stowarzyszenia producentów cementu, wapna i papieru,
-
organizacje ekologiczne (WWF, ClientEarth),
-
Krajowa Izba Gospodarcza.
Łącznie projekt trafił do ponad 20 organizacji i stowarzyszeń, reprezentujących zarówno przemysł energochłonny, jak i sektor NGO.
5.3. Najważniejsze uwagi zgłoszone w konsultacjach
Załącznik do raportu z konsultacji CBAM zawiera szczegółowe uwagi. Wśród najważniejszych znalazły się:
-
Forma składania skarg – Polska Izba Przemysłu Chemicznego i organizacje paliwowe zwróciły uwagę, że projekt przewiduje wyłącznie elektroniczną formę składania skarg do sądu administracyjnego. Podkreślono, że w przypadku awarii systemu może to ograniczać konstytucyjne prawo do sądu.
-
Komunikacja w rejestrze CBAM – pojawiły się obawy, że system elektroniczny nie przewiduje jasnych procedur potwierdzania odbioru korespondencji przez zgłaszających. Organizacje obawiały się, że brak integracji z e-mailami może prowadzić do sytuacji spornych.
-
Długi termin korekty sprawozdań – część pracodawców krytykowała przewidziany w projekcie dziewięciomiesięczny termin na poprawienie raportów CBAM. Uznano go za zbyt długi i osłabiający dyscyplinę przedsiębiorstw.
5.4. Reakcja ministerstwa
Ministerstwo Klimatu i Środowiska:
-
uwzględniło uwagę dotyczącą skarg i umożliwiło ich składanie również w trybie przewidzianym w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
-
odrzuciło uwagi dotyczące rejestru CBAM, wskazując, że jego funkcjonowanie jest regulowane prawem unijnym, a nie krajowym,
-
nie uwzględniło postulatów skrócenia terminu korekty, argumentując koniecznością zapewnienia przedsiębiorcom czasu na zebranie danych od zagranicznych dostawców.
Opiniowanie przez instytucje publiczne
Równolegle do konsultacji publicznych projekt został przekazany do opiniowania przez instytucje państwowe i organy administracji.
6.1. Uwagi UODO
Jak wynika z Załącznika do raportu z opiniowania CBAM:
-
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zgłosił poważne wątpliwości dotyczące współadministrowania danymi osobowymi w rejestrze CBAM.
-
Wskazano, że projekt ustawy nie precyzuje jasno, jakie są role i obowiązki współadministratorów (Szefa KAS i Komisji Europejskiej).
-
Postulowano, aby wprost wskazać, że współadministratorem jest Szef KAS, a nie anonimowy „administrator PUESC”.
Ministerstwo częściowo uwzględniło uwagę, tj. doprecyzowano rolę Szefa KAS, ale zakres współadministrowania danymi pozostawiono zgodnie z przepisami unijnymi.
6.2. Uwagi KOBiZE
Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) zwrócił uwagę, że przewidziane w projekcie terminy na rozpatrywanie spraw mogą być niewykonalne, jeśli Komisja Europejska opóźni przypisanie raportów do organów krajowych. Postulowano usunięcie sztywnego terminu.
Uwaga została częściowo uwzględniona poprzez uproszczenie zapisów, ale bez pełnego wyeliminowania terminów.
6.3. Inne instytucje
Projekt trafił także do opiniowania przez m.in.:
-
Instytut Ochrony Środowiska – PIB,
-
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
-
Wojewodę Mazowieckiego (ze względu na kompetencje w zakresie nadzoru nad WIOŚ).
Uwagi miały głównie charakter techniczny i doprecyzowujący.
Uzgodnienia międzyresortowe
7.1. Rola uzgodnień
Uzgodnienia międzyresortowe to kluczowy etap prac legislacyjnych w Polsce. To właśnie tutaj ścierają się interesy poszczególnych ministerstw, a rozbieżności mogą decydować o tempie i kształcie procesu legislacyjnego.
7.2. Spór z Ministerstwem Finansów
Największym problemem przy projekcie CBAM była kwestia roli Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).
Zgodnie z projektem to właśnie dyrektorzy izb administracji skarbowej mieli odpowiadać za:
-
nadawanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
-
cofanie lub odmowę nadania tego statusu.
Jednak Ministerstwo Finansów stanowczo się temu sprzeciwiło. Jak wynika z Protokołu rozbieżności na SKRM:
-
MF nie zgadzało się na przyjęcie przez KAS nowych zadań,
-
wskazywano na brak zasobów i kompetencji,
-
podnoszono ryzyko opóźnień i braku gotowości systemu PUESC do obsługi CBAM.
7.3. Stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Resort klimatu nie uwzględnił uwagi MF. Argumentował, że:
-
status upoważnionego zgłaszającego CBAM jest kluczowy dla możliwości importu od 2026 r.,
-
opóźnienia groziłyby poważnymi stratami gospodarczymi (wartość importu towarów CBAM to ok. 10 mld EUR rocznie),
-
brak organu zdolnego do wydawania decyzji w tym zakresie zagrażałby bezpieczeństwu dostaw i stabilności gospodarki.
7.4. Skutki sporu
Brak zgody MF doprowadził do odnotowania formalnych rozbieżności, które zostały przesłane wraz z projektem do SKRM. To typowa procedura w przypadku braku konsensusu – ostateczne rozstrzygnięcie należy wtedy do Stałego Komitetu Rady Ministrów i później do całej Rady Ministrów.
7.5. Znaczenie dla przedsiębiorców
Spór między resortami miał wymiar praktyczny – importerzy obawiali się, że brak jasnych kompetencji organów może spowodować opóźnienia w uzyskiwaniu statusu upoważnionego zgłaszającego, a tym samym ryzyko braku możliwości importu od 1 stycznia 2026 r.
Skierowanie projektu do Stałego Komitetu Rady Ministrów (SKRM)
8.1. Formalna procedura
Po zakończeniu konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień międzyresortowych projekt ustawy trafia do Stałego Komitetu Rady Ministrów (SKRM). Jest to organ pomocniczy rządu, którego zadaniem jest przygotowanie projektów aktów prawnych przed ich rozpatrzeniem przez całą Radę Ministrów.
Dokumentem inicjującym ten etap było Przewodnie skierowanie projektu na SKRM. W piśmie z 8 maja 2025 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwróciło się do Sekretarza SKRM z prośbą o rozpatrzenie projektu.
8.2. Zakres projektu przedstawionego SKRM
W skierowaniu podkreślono, że projekt ma na celu:
-
wdrożenie rozporządzenia 2023/956,
-
wykonanie aktów wykonawczych Komisji Europejskiej (2023/1773, 2024/3210, 2025/486),
-
implementację decyzji wykonawczej 2022/1979,
-
doprecyzowanie kompetencji instytucji krajowych (KOBiZE, WIOŚ, GIOŚ, KAS).
Dodatkowo wskazano na konieczność dostosowania ustawy Prawo ochrony środowiska oraz regulacji dotyczących przeznaczenia środków na subkoncie w KOBiZE.
8.3. Rola SKRM w procesie
SKRM analizuje:
-
kompletność pakietu dokumentów (projekt, OSR, uzasadnienie, tabele zgodności, raporty z konsultacji i opiniowania, protokół rozbieżności),
-
spójność projektu z prawem unijnym i krajowym,
-
potencjalne skutki budżetowe i gospodarcze.
Jeśli projekt uzyska pozytywną opinię SKRM, zostaje skierowany do rozpatrzenia przez całą Radę Ministrów. W przeciwnym razie może zostać odesłany do poprawy.
8.4. Planowany termin przyjęcia
Projekt został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów z terminem przyjęcia w III kwartale 2025 r. Oznacza to, że rząd dążył do uchwalenia ustawy jeszcze przed końcem roku, aby zapewnić przedsiębiorcom i administracji odpowiedni czas na przygotowanie do okresu docelowego CBAM, który rozpoczyna się 1 stycznia 2026 r.
Znaczenie dla przedsiębiorców
9.1. Obowiązki w okresie przejściowym
Do końca 2025 r. importerzy i pośredni przedstawiciele celni zobowiązani są do składania kwartalnych raportów CBAM. Raporty obejmują:
-
emisje bezpośrednie związane z procesem produkcji towarów,
-
emisje pośrednie związane ze zużyciem energii elektrycznej,
-
dane o ilości i rodzaju importowanych towarów.
Brak złożenia raportu lub błędy w raporcie mogą skutkować sankcjami administracyjnymi.
9.2. Status upoważnionego zgłaszającego (od 2026 r.)
Od 1 stycznia 2026 r. import towarów objętych CBAM będzie możliwy wyłącznie przez podmioty posiadające status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Status ten będzie nadawany przez dyrektorów izb administracji skarbowej.
Importerzy będą musieli:
-
składać coroczne deklaracje CBAM,
-
rozliczać emisje poprzez zakup i umorzenie certyfikatów CBAM,
-
prowadzić dokładną dokumentację dotyczącą emisji wbudowanych w towary.
9.3. Sankcje administracyjne
Projekt ustawy przewiduje surowe sankcje za niewykonanie obowiązków:
-
kary administracyjne za brak raportu lub jego nieprawidłowości,
-
możliwość cofnięcia statusu upoważnionego zgłaszającego,
-
zakaz importu dla podmiotów nieposiadających statusu od 2026 r.
9.4. Wyzwania dla biznesu
Przedsiębiorcy wskazują na kilka kluczowych problemów:
-
Dostęp do danych emisyjnych od dostawców spoza UE – często brak jest wiarygodnych metod pomiaru i weryfikacji,
-
Koszty administracyjne i compliance – nowe obowiązki wymagają dedykowanych zasobów kadrowych i systemowych,
-
Ryzyko zakłóceń w imporcie – brak statusu upoważnionego zgłaszającego od 2026 r. oznaczałby wstrzymanie importu,
-
Niepewność regulacyjna – wiele aktów wykonawczych KE jest nadal w przygotowaniu, co utrudnia planowanie długoterminowe.
Znaczenie dla państwa
10.1. Wpływy budżetowe
Mechanizm CBAM generować będzie wpływy z tytułu sprzedaży certyfikatów CBAM. Według szacunków Ministerstwa Finansów, sama utrata przychodów ze sprzedaży certyfikatów za pierwsze dwa lata funkcjonowania mechanizmu mogłaby sięgać 60 mln EUR, gdyby system nie został wdrożony na czas.
10.2. Zadania administracji
Projekt ustawy przewiduje podział zadań między kilka instytucji:
-
KOBiZE – ocena raportów CBAM i współpraca z KE,
-
Mazowiecki WIOŚ – nakładanie kar za brak raportów,
-
GIOŚ – rozpatrywanie odwołań,
-
Dyrektorzy izb administracji skarbowej – nadawanie i cofanie statusu upoważnionego zgłaszającego.
Taki podział ma zapewnić specjalizację i sprawność działania, choć budził kontrowersje (szczególnie w relacjach między MKiŚ a MF).
10.3. Wyzwania instytucjonalne
Wdrożenie CBAM w Polsce oznacza konieczność:
-
budowy zaplecza kadrowego i analitycznego,
-
stworzenia procedur administracyjnych i informatycznych,
-
zapewnienia interoperacyjności krajowych systemów (PUESC, rejestry celne) z rejestrem CBAM Komisji Europejskiej.
10.4. Ryzyka dla państwa
Niewdrożenie ustawy lub opóźnienia mogłyby spowodować:
-
zakłócenia w imporcie kluczowych surowców (stal, aluminium, nawozy),
-
spadek konkurencyjności polskich przedsiębiorstw,
-
straty budżetowe z tytułu braku przychodów z certyfikatów CBAM,
-
ryzyko sankcji ze strony Komisji Europejskiej za niewłaściwą implementację prawa unijnego.
Debata publiczna i gospodarcza
11.1. Organizacje branżowe
W konsultacjach aktywnie uczestniczyły organizacje reprezentujące przemysł energochłonny: hutnictwo, cement, nawozy, chemia. Wskazywały one, że CBAM może zwiększyć koszty importu surowców, a tym samym osłabić konkurencyjność polskich firm na rynkach globalnych.
11.2. Organizacje ekologiczne
NGO takie jak WWF i ClientEarth poparły wdrożenie CBAM jako narzędzia walki ze zmianami klimatycznymi. Jednocześnie domagały się silniejszego nadzoru nad weryfikacją emisji i skrócenia terminów dla przedsiębiorstw, aby zapobiec nadużyciom.
11.3. Media i opinia publiczna
W przestrzeni medialnej CBAM przedstawiano jako:
-
„podatek węglowy na granicach UE”,
-
„instrument wyrównywania konkurencji”,
-
„szansę na przyspieszenie transformacji przemysłowej”.
Jednocześnie podkreślano ryzyka inflacyjne i obawy związane ze wzrostem cen produktów.
11.4. Debata polityczna
Na forum parlamentarnym i rządowym CBAM był przedstawiany jako konieczność wynikająca z prawa unijnego, a nie opcja polityczna. Spór dotyczył raczej szczegółów wdrożenia (rola KAS, terminy, kompetencje organów) niż samej zasadności regulacji.
Podsumowanie i perspektywy
-
CBAM to bezprecedensowy instrument polityki klimatycznej UE, obejmujący import cementu, stali, aluminium, nawozów, wodoru i energii elektrycznej.
-
Polska wdraża CBAM poprzez nowelizację ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych (UC38).
-
Projekt ustawy przeszedł pełną procedurę legislacyjną: projekt → uzasadnienie → OSR → konsultacje → opiniowanie → uzgodnienia → SKRM.
-
Największe kontrowersje dotyczyły roli KAS i nadawania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM.
Dla polskich firm CBAM oznacza nowe obowiązki administracyjne, konieczność uzyskania danych od zagranicznych dostawców i ryzyko wzrostu kosztów. Jednocześnie daje szansę na wyrównanie warunków konkurencji wobec producentów spoza UE.
Dla administracji CBAM to wyzwanie organizacyjne i technologiczne. Polska musi zapewnić sprawne działanie organów odpowiedzialnych za raportowanie, nadawanie statusów i nakładanie sankcji.
CBAM będzie rozszerzany na kolejne towary w przyszłości. Polska musi przygotować się na dalsze nowelizacje ustawy i rozwój instytucjonalny.
Wnioski końcowe
Wdrożenie CBAM to test sprawności polskiej administracji i zdolności adaptacji gospodarki do nowych realiów klimatycznych. To także dowód na to, że polityka klimatyczna UE przenika coraz głębiej do handlu międzynarodowego i staje się jednym z kluczowych czynników kształtujących globalną konkurencję.
